Önermelerle devre tasarla, anahtarları aç-kapa et, doğruluk tablosunu ve önermenin sözel karşılığını canlı izle. Kapılar uluslararası (ANSI/IEEE) standart sembollerle gösterilir; her kapının matematiksel işareti ve Türkçe karşılığı yazılıdır.
Aşağıyı okuduktan sonra "Uygulamaya Başla" düğmesine tıkla; bu pencere kapanır ve uygulama açılır.
1Önermeler ve Mantık Nedir?
Önerme, doğru ya da yanlış kesin hüküm bildiren ifadedir; p, q, r… harfleriyle gösterilir. Örnek: p: Yağmur yağıyor bir önermedir (doğru = 1, yanlış = 0); "Yağmur yağıyor mu?" ise önerme değildir. Önermeler bağlaçlarla (∧ ve, ∨ veya, ¬ değil, → ise, ↔ ancak ve ancak, ⊻ ya da) birleşir; bu uygulama her bağlacı bir mantık kapısı olarak modeller (9. sınıf "Mantık" ünitesi).
Kapı sembolleri — matematiksel işaret ve Türkçe ad birlikte:
2Ekran Turu
Sol panel: Bileşenler ve kapılar (tıkla ya da tuvale sürükle) + ÖNERMELER bölümü: her GİRİŞ bir önermedir (p, q, r…); cümlesini buradan yazabilirsin. Orta: devre tuvali ve altında konsol. Sağ panel: ÖRNEKLER (hazır devreler), SÖZEL İFADE (devrenin sembolik ve Türkçe karşılığı), DOĞRULUK TABLOSU, kavramlar ve görevler.
3Adım Adım Kullanım
Devre kurma: Soldan kapı ekle, bir çıkış pinine tıkla, sonra bir giriş pinine tıkla → kablo çekilir. GİRİŞ kutusuna tıklayınca değeri 0/1 değişir. Kabloya tıklarsan silinir, × köşe kapıyı siler.
Çoklu giriş: VE / VEYA / ÖZEL VEYA / VE-DEĞİL / VEYA-DEĞİL kapılarının sol-alt köşesindeki yeşil + ile giriş eklenir (2'den 8'e), sol-üst kırmızı − azaltır. Çoklu kaynak (wired-OR): Bir giriş pinine birden çok çıkış bağlanırsa değerler VEYA ile birleşir.
İSE (→) kapısında sıra önemlidir: üst giriş p (hipotez), alt giriş q (hüküm). p → q yalnızca p = 1 ve q = 0 iken 0 olur; diğer üç durumda 1'dir. ("Yağmur yağıyorsa yerler ıslaktır" sözü, yalnız yağmur yağıp da yerler kuru kalırsa yalanlanır.)
SÖZEL İFADE paneli: Devrendeki her çıkış için sembolik ifadeyi ve Türkçe cümleyi otomatik kurar. Örnek: p: Yağmur yağıyor, q: Yerler ıslak iken p → q devresi şunu üretir: «Yağmur yağıyor» ise «Yerler ıslak» — yanında anlık DOĞRU/YANLIŞ rozeti görünür. ÖNERMELER panelinden cümleleri değiştir, sözel ifade anında güncellensin.
De Morgan kuralı: ¬(p∧q) ≡ ¬p∨¬q ve ¬(p∨q) ≡ ¬p∧¬q. Sağ paneldeki "De Morgan Kuralı" örneğini yükle; doğruluk tablosunda Q1 ile Q2 sütunlarının her satırda aynı olduğunu gör.
4Tuvalde Gezinme & Zoom
Tekerlek: imleç merkezli yakınlaştırma — tekerlek her tıkta %10 yakınlaştırır · Sürükle: boş zeminde kaydırma (pan) · Space veya farenin orta tuşu: her araçtayken geçici pan · Dokunmatik ekranda tek parmak: kapının üzerinde kapıyı taşır, boş zeminde pan yapar; iki parmak: yakınlaştırır (pinch) · Sığdır: devredeki kapıları ekrana sığdırır · 1:1: %100 görünüm.
5Örnekler
Sağ paneldeki ÖRNEKLER kartlarına tıklayınca hazır devre, önerme cümleleriyle birlikte yüklenir. "Söküp incele" yaklaşımı: örneği yükle, girişleri aç-kapa et, kabloları sil/yeniden bağla, doğruluk tablosunda ve sözel ifadede ne değiştiğini izle.
6Kaydet, Yükle & PDF
JSON Kaydet: çalışmanı dosya olarak indirir · JSON Yükle: kaydettiğin veya dışarıdan aldığın bir projeyi açar · PDF: tuvaldeki tasarımın çıktısını alır (yazdırma penceresinden 'PDF olarak kaydet'i seç).
7Görevler
1) "Yağmur ve Islak Zemin" örneğini yükle; doğruluk tablosunda p→q'nun yalnız hangi satırda 0 olduğunu bul. 2) De Morgan örneğinde Q1 ve Q2'nin denk olduğunu tabloda göster; sonra kendi devrende ¬(p∨q) ≡ ¬p∧¬q'yu kur. 3) ÖNERMELER paneline kendi p ve q cümlelerini yaz, ANCAK VE ANCAK kapısıyla bağla ve SÖZEL İFADE panelindeki cümleyi sınıfça yorumlayın. 4) 3 girişli tek VE kapısı kur. 5) 4-bit XOR parite devresi kur.